The Philippine National Proverb translated into various Philippine languages

The Philippine National Proverbtranslated into various Philippine languages

Labelled_map_of_the_Philippines_-_Provinces_and_Regions

http://iloko.tripod.com/philproverb.html

 

With over 168 mutually unintelligible languages, the Philippines is a country of incredible linguistic diversity. This page illustrates some of that diversity with the national proverb, translated into various languages of the islands. The translations are arranged geographically by island (and island area), not genetically (by language family). Want to hear how some of the languages sound like? Visit: Chef Rafi’s videos.

Ang hindi (marunong) lumingon sa pinanggalingan, di makararatíng sa paroroonan. (Tagalog)
Ang dili motan-aw sa ginikanan dili moabot sa aladtoan. (Cebuano)
Daydiay saán nga tumaliaw iti naggapuánna, saán a makadánon iti papanánna (Ilocano)
He who does not (know how to) look back at his past (where he came from) will not reach his destination.

LUZON ISLAND

Ang di lumilingón sa pinanggalingan, di makararatíng sa paroroonan. (Tagalog)
Daydiay saán nga agtaliaw iti nagtaudanna, saán a makadánon iti papanánna (Ilocano)
A diri maglilili sa pinaggalinan diri makaabot sa pasasadtowan. (Rinconada Bikol)
Nan tákho ay achi manmanmek sinan marpowána, achi metlaeng makad-enan sinan omayána. (Guinaang Bontok)
Say ag to amta so onlingaw ed nanlapuan to, ag makasabi ed laen to. (Pangasinan)
Si tawon kai magtanda’ lumingap sa ibwatan na, kai ya mirate’ sa keen na. (Bolinao)
Ing e byasang malikid keng kayang ibatan, e ya makaratang keng kayang pupuntan. (Kapampangan)
An dai nalingoy sa hinalean, dai makaabot sa padudumanan. (Naga Bikol)
An dai tataung maghiling sa pinaghalian, dai makaabot sa saiyang papadumanan. (Partido Bikol)
Quien no ta bira cara na su origen no de incarsa na su destinacion. (Caviteño Chavacano)
Ay nung sabi mira i donde ya bini no di yega na destinasyon. (Ternateño Chavacano)
I tolay nga ari mallipay ta naggafuananna, ari makadde ta angayanna. (Ibanag)
Yu táwlay ya ammé natatáw ya langngín yu naggafwánan na, ammé na makígad yu angán na. (Yogad)
Iya madi lumaw-ing iya geyatan; madi makedateng iya pegturungan. (Adasen)
Ino ammena mallangngi so naggabbuatanna, mena macadatang so angan na. (Gaddang)
Hay ahe nin nanlek ha pinag-ibatan, ay ahe makarateng ha lalakwen. (Botolan Sambal)
Ya tolay nga adi malliplipay cha naggapgapuanna, e adi macalbet cha angngayan na. (Malaueg)
Sota agto gwingien i edapoanto, agto sebien i dagwanto. (Ibaloy1)
No sefay agto amtan unvingi ni adafoanto ag-onmotok shi dawanto. (Ibaloy2)
Hay cae tanda mamanomtom ha pinangibatan cay immabot sa cacaon. (Tina Sambal1)
Yay kay ampamalingay ha ibatan, kay makaabot ha kakaon a dogal. (Tina Sambal2)
Yo dili batid magsuringay sa kiyang pinagharean, mai makaabot sa kiyang pupuntahan. (Northern Catanduanes Bikol)
Ang dai magsaringoy sa hinalian, dai makasampot sa padumanan niya. (Viracnon, Southern Catanduanes Bikol)
An diri maaram magrumdom sa nakaagi, diri maka-kadto sa kakadtuan. (Sorsoganon Bikol)
An sinuman na dili magkita san inagihan laen makaabot sa kadtoan. (Sorsogon Bikol2)
Kan idi naglingoy sa pinag-alian, idi makakaabot sa paidtunan. (Oas, West Miraya Bikol)
Su indi tataw makarumdom nung ginitan, indi makaabot sa adunan. (East Miraya Bikol)
Y tolay nga mar’rina ammu innan sit’aw iggina haggafu, eh marri iggina makakadde kang angyanan na. (Itawis)
Nan tagon hapun na ammu ilan nan marpowana, hapun met laeng makachatong hin ayanna. (Pasil Kalinga)
Yu di nikiling sa pinagalinan, di makaantos sa pupuntahan. (Buhinon Bikol; Autonym: Boienen)
Din adin mantuwili sin napoan na, adi makadateng sin emeyan na. (Kankanaey)
Nan tagun adi manguhdung hi nalpuwana ya adi ah’upan di ayana. (Batad Ifugao)
VISAYAN ISLANDS

Ro uwa’ gatan-aw sa anang ginhalinan hay indi makaabut sa anang ginapaeangpan. (Aklanon)
Kadtong dili molingi sa gigikanan, dili makaabot sa gipadulongan. (Cebuano)
An diri maaram lumingi han ginagi-an, di maulput ha ginkakadtuan. (Waray Waray)
Ang indi makahibalo magbalikid sa iya nga ginhalinan, indi makalab-ot sa iya padulungan. (Hiligaynon)
Ang indi kamaan magbalikid sa anang ginhalinan indi makaabot sa anang aragtonan. (Kinaray-a)
An diri maaram magkita sa ginhalian, diri makaabot sa pakadtoan. (Masbatenyo)
An dili maaram maglili sa ginhalian, dili makaabot sa iya kadtuan. (Buriasnon, Masbate)
Ang bukon ning ansyano magsiro sa ginghalinan, hay indi da makasampot sa iya ning pakadtoan. (Romblomanon)
Ang indî antigo maglingig sa ginhalinan, indî maka-abot sa pakadtu-an. (Cajidiocanon (Romblon))
Ang uwa ga balikid sa anang ginhalinan hay indi makaabot sa anang paadtunan. (Boracaynon)
Ka indi magsauli/magmuyat sa ginghalinan ay indi makaabot it ayuntaran/apagtuan. (Asi, Romblon)
Ang hindi magsuli sa ginghalinan ay hindi makaabot sa pagtoan. (Caltravanhon Romblomanon)
Ka daok mag muyat it idang inghalinan, indi makapadtoy sa idang apakadtoan. (Bantoanon1)
Kag tawong waya giruromroma it ida ginghalinan, indi makaabot sa ida apagtuan. (Bantoanon2)
Ang indi antigo maglingat sa guinghalinan di kaabot sa pakadtoan. (Sibuyanon)
Ang indi kausoy magbalid sa ginghalinan ay indi makaabot sa anang ayanan. (Inunhan, S. Tablas)

MINDANAO

El hente ke no sabi mira donde ele estaba hinde ele pwede liga donde le anda. (Zamboangueño Chavacano)
Su taw a di makatadem sa nabpunan nin na di makasampay sa ebpawangan nin. (Magindanaon)
Tao mata taya mabiling su pubuakengnge taya dumanta su kadam tangi. (Sangil)
Tô dì sumérê katô igtikudan, dì makadunggù tun ta pasadunan. (Tagabawa Manobo)
So mga tao adi matao milay sa pip’hunan, ay di makauma sa p’sungan. (Iranun)
Ke etew ne kena edlilingey te impuun din ne kena ebpekeuma diya te edtamanan din. (Ilianen Manobo)
Ka otow no kono ogkatou to pogpitow to pigligkatan din, kono oglopow to ogdoogan din. (Langilan Manobo)
Iddos minuvu no konnod kotuig nod loingoy to id pomonan din, konna mandad od poko-uma riyon tod undiyonnan din. (Obo Manobo)
An dili molingi sa ija gigikanan dili makaabot sa ija pasingdan. (Surigaonon)
So mama a di nian katawan so poonan nian na di pakaoma ko sungan nian. (Maranao)
Ang tao nga di mangyat moatud hong gigikanan, di makaabot hong kadtoan. (Butuanon)
Yang utao nga di matigam mubalikid sa gigikanan, dili muaabot sa kakadtuan. (Mandaya)

PALAWAN AND SULU ARCHIPELAGO

Ang indi matakong bomalied ong pinagalinan, indi makabot ong palaningan. (Agutaynen)
Soysoy niya’ pandoy ngantele’ patulakan ne, niya’ ta’abut katakkahan ne. (Jama Mapun)
Amu in di’ maingat maglingi’ pa bakas liyabayan niya, di’ magsampay pa kadtuun niya. (Tausug)
Ang indi nakaelam ang anang ing alinan, indi na maelaman anang papakunan. (Palawano)
Anggai atao palengi ma katinnaan na anggai atekka ma lahatna. (Bangingi Bajao, Siasi)
Amba makatao palengi ma katannaan na amba takka ma lahatna. (Sibutu Bajao)
Ambal atao palengi ma katennaanna ambal atekka malahatna. (Bajao Laut)
Gai tau nganda mingga ka battad, gai takka ma patannanna harapingga ka. (Syamal)
Gey tau mayam sibukutan, gey tau tekka kaditaran. (Yakan1)
A’ahin bang ga’i tapikilne bang antag tagna’annen, ga’i ta’abutne papi:hannen. (Yakan2 [: = vowel length])
Dili an malam magblikid ta iya na alinan, dili makalambat ta iya na ilingan. (Kagayanen)

BATANES ISLANDS

Nu di masulib a umidit du pinakayapoan na am makarapit ava anti du paypangayan na. (Ivasayen Ivatan)
Nu di makachideb du pinakayapuan na am makangay ava du panguanan na. (Isamurong Ivatan)
An sinoh o di masulib a umlinay du chinayapwan na am makarahpit alih du hayan na. (Itbayaten)

MINDORO ISLAND

Ti unman madunong magbantay sa gininanan ay unman makaras-og sa kay paatabgan. (Hanunoo)
No yewed managuli sa rakayan, egbatay karateng sa pagtabuyan. (Alangan)
Ka idwa madunong eg takfili it nagfunan idwa dumasog hat bato lahawan. (Buhid)
No fuktaw hadwa bumontag idwan dasog at bato lawan. (Bangon)
Kung dapo katawanan agpangkit sa biyatangan dapo ka sa piyagpatanganan kalateng. (Tadyawan)
Ag nawod kamatang mamaliwi sa pauriyan ba nanawodtay ratong sa paunaan. (Iraya)
*********

The Philippines National Proverb in the many languages from the Philippines

http://pinoy-culture.com/the-philippines-national-proverb-in-the-many-languages/

English: “He/she who does not (know how to) look back at his/her past (where he/she came from) will not reach his/her destination.” – Jose Rizal

(If you don’t see your language or if you see a mistake feel free to message me so I can add it/correct it.)

 

Luzon

Tagalog: Ang hindi marunong lumingon sa pinanggalingan ay hindi makararatíng sa paroroonan.
Ilokano: Ti saanna ammo a tumaliaw iti naggapuanna ket saan a makadanon iti papananna.
Rinconada Bikol: A diri maglilili sa pinaggalinan diri makaabot sa pasasadtowan.
Guinaang Bontok: Nan tákho ay achi manmanmek sinan marpowána, achi metlaeng makad-enan sinan omayána.
Pangasian: Say ag to amta so onlingaw ed nanlapuan to, ag makasabi ed laen to.
Bolinao: Si tawon kai magtanda’ lumingap sa ibwatan na, kai ya mirate’ sa keen na.
Kapampangan: Ing e byasang malikid keng kayang ibatan, e ya makaratang keng kayang pupuntan.
Naga Bikol: An dai nalingoy sa hinalean, dai makaabot sa padudumanan.
Partido Bikol: An dai tataung maghiling sa pinaghalian, dai makaabot sa saiyang papadumanan.
Caviteño Chavacano: Quien no ta bira cara na su origen no de incarsa na su destinacion.
Ternateño Chavacano: Ay nung sabi mira i donde ya bini no di yega na destinasyon.
Ibang: I tolay nga ari mallipay ta naggafuananna, ari makadde ta angayanna.
Yogad: Yu táwlay ya ammé natatáw ya langngín yu naggafwánan na, ammé na makígad yu angán na.
Adasen: Iya madi lumaw-ing iya geyatan; madi makedateng iya pegturungan.
Gaddang: Ino ammena mallangngi so naggabbuatanna, mena macadatang so angan na.
Botolan Sambal: Hay ahe nin nanlek ha pinag-ibatan, ay ahe makarateng ha lalakwen.
Malaueg: Ya tolay nga adi malliplipay cha naggapgapuanna, e adi macalbet cha angngayan na.
Ibaloy 1: Sota agto gwingien i edapoanto, agto sebien i dagwanto. (Ibaloy1)
Ibaloy 2: No sefay agto amtan unvingi ni adafoanto ag-onmotok shi dawanto.
Tina Sambal 1: Hay cae tanda mamanomtom ha pinangibatan cay immabot sa cacaon.
Tina Sambal 2: Yay kay ampamalingay ha ibatan, kay makaabot ha kakaon a dogal.
Northern Catanduanes Bikol: Yo dili batid magsuringay sa kiyang pinagharean, mai makaabot sa kiyang pupuntahan.
Viracnon, Southern Catanduanes Bikol: Ang dai magsaringoy sa hinalian, dai makasampot sa padumanan niya.
Sorsoganon Bikol: An diri maaram magrumdom sa nakaagi, diri maka-kadto sa kakadtuan.
Oas, West Miraya Bikol: Kan idi naglingoy sa pinag-alian, idi makakaabot sa paidtunan.
East Miraya Bikol: Su indi tataw makarumdom nung ginitan, indi makaabot sa adunan.
Itawis: Y tolay nga mar’rina ammu innan sit’aw iggina haggafu, eh marri iggina makakadde kang angyanan na.
Pasil Kalinga: Nan tagon hapun na ammu ilan nan marpowana, hapun met laeng makachatong hin ayanna.
Buhinon Bikol; Autonym: Boienen: Yu di nikiling sa pinagalinan, di makaantos sa pupuntahan.
Kankanaey: Din adin mantuwili sin napoan na, adi makadateng sin emeyan na.
Batad Ifugao: Nan tagun adi manguhdung hi nalpuwana ya adi ah’upan di ayana.

 

Visayas

Akeanon/Aklanon: Ro uwa’ gatan-aw sa anang ginhalinan hay indi makaabut sa anang ginapaeangpan.
Cebuano: Kadtong dili molingi sa gigikanan, dili makaabot sa gipadulongan. (Cebuano)
Waray Waray: An diri maaram lumingi han ginagi-an, di maulput ha ginkakadtuan.
Hiligaynon: Ang indi makahibalo magbalikid sa iya nga ginhalinan, indi makalab-ot sa iya padulungan.
Kinaray-a: Ang indi kamaan magbalikid sa anang ginhalinan indi makaabot sa anang aragtonan.
Masbatenyo: An diri maaram magkita sa ginhalian, diri makaabot sa pakadtoan.
Buriasnon, Masbate: An dili maaram maglili sa ginhalian, dili makaabot sa iya kadtuan.
Romblomanon: Ang bukon ning ansyano magsiro sa ginghalinan, hay indi da makasampot sa iya ning pakadtoan.
Cajidiocanon (Romblon): Ang indî antigo maglingig sa ginhalinan, indî maka-abot sa pakadtu-an.
Asi, Romblon: Ka indi magsauli/magmuyat sa ginghalinan ay indi makaabot it ayuntaran/apagtuan.
Caltravanhon Romblomanon: Ang hindi magsuli sa ginghalinan ay hindi makaabot sa pagtoan.
Bantoanon1: Ka daok mag muyat it idang inghalinan, indi makapadtoy sa idang apakadtoan.
Bantoanon2: Kag tawong waya giruromroma it ida ginghalinan, indi makaabot sa ida apagtuan.
Sibuyanon: Ang indi antigo maglingat sa guinghalinan di kaabot sa pakadtoan.
Inunhan, S. Tablas: Ang indi kausoy magbalid sa ginghalinan ay indi makaabot sa anang ayanan.

 

Mindanao

Zamboangueño Chavacano: El hente ke no sabi mira donde ele estaba hinde ele pwede liga donde le anda.
Magindanaon: Su taw a di makatadem sa nabpunan nin na di makasampay sa ebpawangan nin.
Sangil: Tao mata taya mabiling su pubuakengnge taya dumanta su kadam tangi.
Tagabawa Manobo: Tô dì sumérê katô igtikudan, dì makadunggù tun ta pasadunan.
Iranun: So mga tao adi matao milay sa pip’hunan, ay di makauma sa p’sungan.
Ilianen Manobo: Ke etew ne kena edlilingey te impuun din ne kena ebpekeuma diya te edtamanan din.
Langilan Manobo: Ka otow no kono ogkatou to pogpitow to pigligkatan din, kono oglopow to ogdoogan din.
Obo Manobo: Iddos minuvu no konnod kotuig nod loingoy to id pomonan din, konna mandad od poko-uma riyon tod undiyonnan din.
Surigaonon: An dili molingi sa ija gigikanan dili makaabot sa ija pasingdan.
Maranao: So mama a di nian katawan so poonan nian na di pakaoma ko sungan nian.
Butuanon: Ang tao nga di mangyat moatud hong gigikanan, di makaabot hong kadtoan.
Mandaya: Yang utao nga di matigam mubalikid sa gigikanan, dili muaabot sa kakadtuan.

 

Palawan and the Sulu Archipelago

Agutaynen: Ang indi matakong bomalied ong pinagalinan, indi makabot ong palaningan.
Jama Mapun: Soysoy niya’ pandoy ngantele’ patulakan ne, niya’ ta’abut katakkahan ne.
Tausug: Amu in di’ maingat maglingi’ pa bakas liyabayan niya, di’ magsampay pa kadtuun niya.
Palawano: Ang indi nakaelam ang anang ing alinan, indi na maelaman anang papakunan.
Bangingi Bajao, Siasi: Anggai atao palengi ma katinnaan na anggai atekka ma lahatna.
Sibutu Bajao: Amba makatao palengi ma katannaan na amba takka ma lahatna.
Bajao Laut: Ambal atao palengi ma katennaanna ambal atekka malahatna.
Syamal: Gai tau nganda mingga ka battad, gai takka ma patannanna harapingga ka.
Yakan1: Gey tau mayam sibukutan, gey tau tekka kaditaran.
Yakan2 [: = vowel length]: A’ahin bang ga’i tapikilne bang antag tagna’annen, ga’i ta’abutne papi:hannen.
Kagayanen: Dili an malam magblikid ta iya na alinan, dili makalambat ta iya na ilingan.

 

Batanes Islands

Ivasayen Ivatan: Nu di masulib a umidit du pinakayapoan na am makarapit ava anti du paypangayan na.
Isamurong Ivatan: Nu di makachideb du pinakayapuan na am makangay ava du panguanan na.
Itbayaten: An sinoh o di masulib a umlinay du chinayapwan na am makarahpit alih du hayan na.

 

Mindoro Island

Hanunoo: Ti unman madunong magbantay sa gininanan ay unman makaras-og sa kay paatabgan.
Alangan: No yewed managuli sa rakayan, egbatay karateng sa pagtabuyan.
Buhid: Ka idwa madunong eg takfili it nagfunan idwa dumasog hat bato lahawan.
Bangon: No fuktaw hadwa bumontag idwan dasog at bato lawan.
Tadyawan: Kung dapo katawanan agpangkit sa biyatangan dapo ka sa piyagpatanganan kalateng.
Iraya: Ag nawod kamatang mamaliwi sa pauriyan ba nanawodtay ratong sa paunaan.

Advertisements

About Koan

Look https://isisandislaminlatinamericablog.wordpress.com/ ISIS (ISIL/IS) or Islamic State or Daesh, Al Qaeda, Islam and Muslims are now in the Indigenous Peoples of Latin America like Southern Mexico, Guatemala, Central America Northern Triangle, Panama Canal, Colombia, Andes, Amazon, Guyanas, Triple Border Region and Patagonia. Southern Mexico is now the land of the Mayan Muslims. Islam is now the religion and will become an official religion in Chiapas, Mexico. Muslim groups and peoples from all over the world will come to Chiapas and intermarry with the local Maya tribes. The vengeance of the Maya with the help of Islam and groups like ISIS will wreck havoc on Mexico, Central America and the United States of America. Jews will never be safe in America anymore. Also the Indigenous Native Americans with United States, Canada, Caribbean, Greenland and the other native tribes of Latin America will embrace Islam too. But also the Indigenous Peoples in Europe like the Sami (Laplander) People in the Lapland Scandinavia and the Indigenous Roma / Romani (Gypsy) People of the Balkans. The Ainu and Ryukyu (Okinawan) in Japan. The Papuans of Papua New Guinea. The Mansi and Yakut in Russia. The Aborigines in Australia. The Maoris and Polynesians in New Zealand and the Pacific Islands in the year 2020 to 2070 (1500 in the Muslim Calendar).
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.